Autonomiczne wagony towarowe mogą mieć szereg zalet. Po pierwsze do ich obsługi nie jest wymagany udział człowieka, bo wszystkim sterują maszyny, a w zasadzie algorytmy, a wreszcie po drugie, zmniejszają emisję dwutlenku węgla do atmosfery. Przynajmniej tak przekonuje NREL (Narodowe Laboratorium Energii Odnawialnej w USA), które stworzyła oprogramowanie do optymalizacji autonomicznych, zasilanych bateryjnie wagonów towarowych stworzonych przez startup Parallel Systems.
Transport kolejowy odgrywa istotną rolę w zakresie przewozu ładunków. W Polsce drogą kolejową odbywa się aż ok. 65% transportu ładunków. W innych krajach proporcje mogą się różnić, niemniej to i tak bardzo istotna gałąź transportu.
Wraz z postępem technologicznym trwają prace, by transport towarów koleją jak najbardziej zautomatyzować. Najbardziej popularnym kierunkiem są autonomiczne lokomotywy. Nieco inny kierunek prezentuje amerykański startup Parallel Systems, który proponuje autonomiczne wagony towarowe. Innymi słowy – samojezdne.
Nie dyskutując o zastosowaniu tego projektu na masową skalę, warto przyjrzeć się komplementarnemu rozwiązaniu, które zaprezentował amerykański NREL. Stworzył on oprogramowanie służące do optymalizacji zużycia energii przez autonomiczne wagony towarowe Parallel.
ALTRIOS, bo tak się nazywa oprogramowanie, demonstruje, w jaki sposób autonomiczne, zasilane bateryjnie pojazdy szynowe Parallel Systems zmniejszają emisję energii i gazów cieplarnianych wymaganych do transportu towarów koleją. Obie organizacje twierdzą, że jest to przykład na to, jak autonomiczne wagony towarowe mogą przyspieszyć proces dekarbonizacji kolejowego transportu towarowego.
Transformacja kolejowego transportu towarów
O tym, że kolej, podobnie jak i inne gałęzie transportu potrzebują transformacji technologicznej nie trzeba nikogo przekonywać. Z jednej strony niezbędne są rozwiązania zapewniające optymalizację operacyjno-kosztową, przy uwzględnieniu zmniejszającej się roli czynnika ludzkiego, a z drugiej zmniejszoną emisję śladu węglowego. Oba te czynniki może rozwiązać postęp technologiczny, który coraz śmielej poczyna sobie chociażby w transporcie drogowym. I o ile autonomiczne ciężarówki muszą jeszcze długo poczekać na regulacje prawne, umożliwiające samojezdne poruszania się po większości dróg, tak w przypadku transportu kolejowego, jest to znacznie prostsze do wdrożenia. Być może przełomem okażą się takie projekty, jak ten od Parallel Systems.
Podobnie, jak jak inne autonomiczne wagony elektryczne, tak i te od Parallel wykorzystują silniki elektryczne zasilane z akumulatorów, kamery, czujniki, sensory czy zaawansowane układy hamulcowe. Dzięki temu nie jest wymagana obecność maszynisty czy innej osoby kontrolującej pracę pojazdu. Co ciekawe, pojazdy Parallel Systems łącząc elektryczne układy napędowe z technologią zwaną „platooningiem”. W przypadku transportu drogowego nazywamy to jazdą w konwoju.
Wracając do rozwiązania Parallel Systems, każdy samojezdny akumulatorowo-elektryczny wagon towarowy popycha inny, znajdujący się przed nim, zmniejszając w ten sposób opór aerodynamiczny i zmniejszając ilość energii potrzebnej do zasilenia całego składu.
Kolejną zaletą, na jaką wskazuje amerykański startup jest fakt, że autonomiczne wagony towarowe nie są łączone ze sobą w taki sposób, jak ma to miejsce w przypadku tradycyjnych wagonów. Dzięki temu są w stanie, samodzielnie co ważne, płynnie łączyć się i rozdzielać podczas podróży. Dzięki temu mogą zachowywać odpowiednią przepustowość na przejazdach kolejowych, na przykład na pewien moment rozdzielając się, by nie blokować ruchu drogowego. Smart city tu się kłania, ale w tym wypadku to jedynie pokaz możliwości, jakie może dać technologia, bo żeby to w pełni zadziałało, potrzebna jest integracja z innymi systemami kolejowymi. Niemniej to piękna wizja, być może w przyszłości całkowicie eliminująca także pracę dróżników.
ALTRIOS zapewni dekarbonizację
To skoro Parallel Systems stworzył autonomiczne wagony towarowe, które potrafią jeździć całymi składami, dzięki wspomnianej powyżej technologii platooningu, to przydałoby się jeszcze inteligentne zarządzanie procesem dekarbonizacji. Pomocne w tym przypadku okazuje się oprogramowanie ALTRIOS (Advanced Locomotive Technology and Rail Infrastructure Optimization System), stworzone przez wspomniane powyżej NREL, czyli amerykańskie Narodowe Laboratorium Energii Odnawialnej.
ALTRIOS jest oprogramowaniem typu open source, które optymalizuje dekarbonizację kolei, określając przy tym ilościowo, w jaki sposób pojazdy Parallel Systems zmniejszają zużycie energii i emisję gazów cieplarnianych w porównaniu z istniejącymi lokomotywami. Biorąc pod uwagę fakt, iż obecnie wszystkie duże firmy działające na terenie Unii Europejskiej od stycznia muszą raportować ESG, rodzaj transportu, w którym można dokładnie wykazać ślad węglowy, jest na wagę złota. W przypadku transportu drogowego, takie wyliczenia oferują systemy telematyczne. Jak widać, dekarbonizacja transportu to nie tylko domena Komisji Europejskiej, ale jest to istotna kwestia na całym świecie.
Co więcej, przedstawiciel NREL – Jason Lustbader jest nawet zdania, że jeśli chcemy szybko zdekarbonizować transport, większość towarów powinna być przewożona właśnie koleją. Z pewnością miał na myśli tę elektryczną i autonomiczną. Wyzwaniem jednak jest, podobnie jak w przypadku transportu drogowego – odpowiednia infrastruktura.
Niemniej, gdyby ciężarówki przewożące ładunki, zastąpić rozwiązaniem oferowanym przez Parallel Systems w połączeniu z oprogramowaniem ALTRIOS, mogłoby się okazać, że byłby to dobry sposób na dekarbonizację całego sektora transportowego. Zachodzi pytanie czy jesteśmy na to gotowi? Jako różne gospodarki? Jako gospodarki, które transportem drogowym jednak stoją.
